Jan Frans Vonck (1743-1792) - Brabantse Omwenteling - documentatie

Artikelindex

Brabantse omwenteling op de boekenplank

Het historisch onderzoek over Vonck en de Brabantse Omwenteling kwam de voorbije jaren goed op gang. We geven u een kort overzicht van studies die op de markt zijn.

Het standaardwerk over de opstand en over het vonckisme blijft Les Démocrates belges de 1789 van Suzanne Tassier. Tassier was hoogleraar aan de Unversité Libre de Bruxelles en verrichtte als eerste bronnenonderzoek. Haar studie dateert van 1930, maar in 1989 kwam een tweede editie uit bij Hayez in Brussel.
Prof Jeroom Vercruysse van de Vrije Universiteit verzorgde een inleiding en een chronologisch overzicht. Van zijn hand zijn ook de index en de aanvullingen op Tassier's bibliografie. Van de talrijke illustraties verschijnt het merendeel hier voor het eerst.
Brussel, Hayez [Finstraat 4 in 1080 Brussel, tel 02-424.00.16], 1989. 298 blz., ISBN 2-87126-009-5.

Hayez geeft ook de reeks Nouvelles Annales de Prince de Ligne uit. Buiten de reeks verscheen Jean-François Vonck, Juriste et chef démocrate de la Révolution belgique, een biografie door de Baardegemse auteur Jan C.A. De Clerck. Zij verscheen in het Nederlands als brochure in beperkte oplage bij het Davidsfonds van Baardegem. Deze degelijke studie geeft een goed beeld van de jurist en politicus Vonck.

Voor de Franse editie verzorgde Prof Claude Bruneel een inleiding. Pierre Lerneux stelde een bijzonder belangrijke en uitgebreide bibliografie van de Brantse Omwenteling samen. Zij geeft een overzicht van uitgegeven bronnen en studies en is met bijna 100 bladzijden de volledigste over het onderwerp.
Brussel, Hayez. Nouvelles Annales du Prince de Ligne (hors série), 1992. 291 blz., ISBN 287126-021-4; Nederlandse versie bij het Davidsfonds van Baardegem, inlichtingen: Willy Cobbaut, Bosstrtaat 2 in 9391 Baardegem.

De Éditions Duculot pakken uit met Les États Belgiques Unis. Deze publikatie bevat de hoofdstukken over de Brabantse Omwenteling uit deel 5 van de Histoire de Belgique van Henri Pirenne, verschenen in 1920. De Belgicistische visie van Pirenne op de opstand is vatbaar voor kritiek; Prof Jeroom Vercruysse gaat hier in zijn voorwoord op in. Ook voor deze uitgave verzorgde de hoogleraar een chronologisch overzicht van de feiten.
Louvain-la-Neuve, 1992, 187 blz., ISBN 2-8011-1024-11.

De Engelstalige studie Revolution in Brusels 1787-1793 van de Amerikaanse Janet L. Polasky kwam - net als die van Tassier in 1930 - van de pers bij de Koninklijke Academie. Ze is toegespitst op de gebeurtenissen in Brusel, dat het voortouw nam tijdens de Brabantse Omwenteling, maar geeft toch een goed idee van de opstand in zijn geheel.
Bovendien behandelt de auteur de eerste Oostenrijkse restauratie en de eerste Franse bezetting van 1792-1793 die in andere monogrfieën niet aan bod komen. Uit deze hoofdstukken blijkt hoe vonckisme en vonckisten evalueerden tijden de overgang van Acien Régime naar Franse periode.
Janet Polasky werd in 1951 geboren in Iowa City. Zij doctoreerde in Stanford en doceert thans geschiedenis in New Hamshire.
Brussel, Académie Royale de Belgique, Mémoire de la Classe des Lettres, 2de reeks in 8º, deel LXVI, aflevering 4, 1985, ISBN 2-8031-0052-5, 315 blz. De uitgaven van de Academie worden verdeeld door de Franstalige boekhandel Alain Ferraton, Charleroisesteenweg 162 in 1060 Brussel, 02-538.69.17.

De bundel Revolutie in Brabant, 1787-1793, samengesteld door Fernand Vanhemelryck, bestrijkt dezelfde periode als de studie van Polasky. Het boek bevat korte, bevattelijke opstellen van specialisten als P. Janssens, J Roegiers, J. Van den Broeck en J. Semeyers over de Brabantse Revolutie en het liberalisme, de Kerk en de Brabantse Omwenteling, de Amerikaanse vrijheidsoorlog in de Zuidnederlandse bronnen uit de periode van de Brabantse omwenteling, enzovoort.
Brussel, Ufsal, Centrum voor Brabantse Geschiedenis, 1990. 260 blz. Centrum voor Brabantse Geschiedenis, Vrijheidslaan 17 in 1080 Brussel, inlichtingen: 02-412.42.11.

Onontbeerlijk voor wie kennis wil nemen van de geschiedenis van onze gewesten in de 18de eeuw is Oostenrijks België. 1713-1794. Dit monumentale boek verscheen naar aanleiding van Europalia Oostenrijk bij het Gemeentkrediet. Het is rijk geïllustreerd en bevat talrijke, helder geschreven bijdragen van eminente Vlaamse en Franstalige specialisten. Zij behandelen politieke, sociale en economische, maar ook culturele onderwerpen. De regering van Jozef II en de Brabantrse Omwenteling komen uitvoerig aan bod.
Brussel, Gemeentekrediet, 1987, 539 blz., gebonden, vele illustraties, ISBN 90-5066-024-x, te koop in de boekhandel en via de agentschappen van het Gemeentekrediet en in de bookshop van de bank in de Brusselse Passage 44.