Jan Frans Vonck (1743-1792) - Jan Frans Vonck, Revolutionair tegen wil en dank

Artikelindex

Revolutionair tegen wil en dank

Op 1 december 1792, stierf in Rijsel de Brusselse advocaat Jan Frans Vonck, één der leiders van de Brabantse Omwenteling. De opstand van de Zuidelijke Nederlanden tegen de Oostenrijkse keizer Jozef II in 1789 en 1790 behoorde tot de golf van revolutionaire bewegingen van het einde van de 18de eeuw; die begon met de Amerikaanse vrijheidsstrijd en eindigde met de Franse revolutie van 1789. Hij leidde tot het ontstaan van de Verenigde Nederlandse Staten, een onafhankelijke federatie van soevereine gewesten, waarvan Brabant, Vlaanderen en Henegouwen de voornaamste waren.

De États Belgiques Unis, zoals ze in het Frans heetten, waren geen lang leven beschoren. Er ontstond tweespalt tussen de conservatieven, geleid door Hendrik van der Noot, en de progressieven bij wie Vonck en Jan Baptist Verlooy de hoofdrol speelden - net zoals na 1830 katholieken en liberalen met elkaar overhoop lagen.

Onder invloed van de Franse filosofen streefde Vonck naar minder privileges, meer democratie en een scheiding van wetgevende, uitvoerende en rechterlijke macht. Hoewel Vonck's denkbeelden gematigd waren, beschouwde Van der Noot, die de voorrechten van adel en Kerk onverminderd wou bewaren, hem als een gevaar. Van der Noot haalde het en begon zijn vroegere bondgenoten te vervolgen. Vonck vluchtte naar het revolutionaire Frankrijk.